Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü akademisyeni, Koruma ve Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı’nda hazırladığı doktora tezini başarıyla tamamladı.
"19. Yüzyıl-20. Yüzyıl Başına Tarihlenen Balıkesir Karesi Sancağı Kamu Yapılarının Mimari Analizi ve Miras Değerleri Üzerinden Öneri Koruma Yaklaşımı" başlıklı çalışma, Balıkesir’in Geç Osmanlı Dönemi’ne ait kamu yapılarını bölgesel ölçekte ve bütüncül bir yaklaşımla ele alan ilk kapsamlı bilimsel araştırma olma özelliği taşıyor.
Uzun yıllara yayılan arazi çalışmaları, arşiv incelemeleri ve belgeleme faaliyetleri sonucunda hazırlanan tezde, Karesi Sancağı döneminden günümüze ulaşabilen kamu yapılarının mimari özellikleri, tarihsel gelişimi ve kültürel miras değerleri ayrıntılı şekilde incelendi.
Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, Balıkesir’in sanılandan çok daha zengin ve çeşitli bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu ortaya koydu. Çalışmada, günümüzde unutulmuş, terk edilmiş ya da işlevini yitirmiş çok sayıda kamu yapısı yeniden tespit edilerek kayıt altına alındı. Söz konusu yapıların yalnızca mimarlık tarihi açısından değil, dönemin idari yapısını, inşa tekniklerini, kullanılan malzemeleri, sosyal yaşamını ve kültürel çeşitliliğini yansıtan önemli belgeler niteliğinde olduğu vurgulandı.
Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, tarihi yapıların korunmasında yalnızca fiziksel durumlarının değerlendirilmesinin yeterli olmadığını belirterek, her yapının sahip olduğu tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel miras değerleri ile karşı karşıya bulunduğu risklerin birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti. Bu doğrultuda tez kapsamında, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğinin belirlenmesine yönelik bilimsel bir değerlendirme yöntemi de geliştirildi.
Çalışmada ayrıca, kullanım dışı kalmış ve zamanla unutulmuş kamu yapılarının yeniden işlevlendirilerek korunması ve kent yaşamına kazandırılması için çeşitli önerilere yer verildi. Böylece araştırma, yalnızca kültürel mirasın belgelenmesine değil, aynı zamanda sürdürülebilir koruma politikalarının oluşturulmasına da bilimsel bir altyapı sunuyor.
Balıkesir’in kamu yapısı mirasını ilk kez il geneline yayılan bütüncül bir bakış açısıyla değerlendiren doktora tezinin, gelecekte yürütülecek koruma, restorasyon ve planlama çalışmalarına önemli bir kaynak oluşturması bekleniyor. Araştırmanın, Balıkesir’in tarihi kimliğinin korunmasına, unutulmuş kamu yapılarının yeniden gündeme taşınmasına ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına önemli katkılar sağlaması hedefleniyor.